Gözəl dəst almaq asandır, amma taxta ilə fiqurlar bir-birinə uyğun gəlmirsə, oyun rahat olmur: fiqurlar xanalara sığmır, ya da böyük taxtada itib-batır. Bu yazıda ölçünü düzgün seçmək üçün lazım olan əsas rəqəmləri topladıq.
FIDE nə tövsiyə edir?
Beynəlxalq Şahmat Federasiyasının (FIDE) avadanlıq standartlarında turnir üçün əsas göstəricilər bunlardır:
- Xananın tərəfi: 5–6 sm.
- Şahın hündürlüyü: təxminən 8,5–10,5 sm (ən çox yayılmış ölçü — 9,5 sm civarı).
- Şahın oturacağının diametri: hündürlüyünün 40–50 %-i qədər.
- Xana ilə piyada arasında nisbət: xananın tərəfi piyadanın oturacaq diametrindən ən azı iki dəfə böyük olmalıdır.
Sadə dillə: fiqurlar xananın içində sərbəst dayanmalı, qonşu xanalara “daşmamalıdır”.
Praktik yoxlama
Dəsti alarkən şahı bir xanaya qoyun. Oturacağı xananın təxminən dörddə üçünü tutursa, nisbət yaxşıdır. Daha az tutursa, fiqurlar taxtaya görə kiçikdir; xananın kənarlarına dəyirsə, böyükdür.
Harada oynayacaqsınız?
| Məqsəd | Xana | Şahın hündürlüyü |
|---|---|---|
| Turnir və klub | 5–6 sm | ~9,5 sm |
| Ev üçün, ailə oyunu | 4–5 sm | 7–9 sm |
| Uşaqlar üçün | 4–5 sm | 7–8 sm (yüngül, möhkəm fiqurlar) |
| Səyahət | 2–3 sm | maqnitli və ya taxılan kiçik fiqurlar |
Unutmamağa dəyər
- Taxtanın ümumi ölçüsü xananın ölçüsü deyil. 8 xana × 5,5 sm = 44 sm-dir; çərçivə ilə birlikdə taxta 48–55 sm ola bilər.
- Qutu-taxta (bükülən taxta) dəsti saxlamaq üçün rahatdır, amma turnir üçün düz və tərpənməyən taxta daha yaxşıdır.
- Rənglər tutqun olmalıdır. Parlaq lak işığı əks etdirir və uzun oyunda gözü yorur.
- Saat üçün yer saxlayın. Turnir masasında taxtanın yanında şahmat saatı da dayanır.
Doğru ölçü seçəndə oyun daha rahat olur, fiqurlar tanış görünür və turnirə keçid çətinlik yaratmır.
