1851-ci ildə Londonda keçirilən ilk beynəlxalq şahmat turnirinin fasiləsində iki usta yoldaşlıq partiyası oynadı. Bu partiya rəsmi deyildi, heç bir xal qazandırmırdı. Amma 170 ildən çoxdur ki, şahmatçılar onu öyrənir. Ağlarla Adolf Anderssen, qaralarla Lionel Kieseritzky oynayırdı. Partiyaya “Ölümsüz” adını sonradan avstriyalı usta Ernst Falkbeer verdi.
Kral qambiti — hücum dövrünün açılışı
Partiya kral qambiti ilə başladı: ağlar f-piyadasını qurban verib mərkəzi və açıq xətləri ələ keçirməyə çalışır. XIX əsrdə bu açılış çox populyar idi — o dövrün şahmatında müdafiədən çox hücum və qurban qiymətləndirilirdi.
Gedişlər: 1.e4 e5 2.f4 exf4 3.Fc4 Vh4+ 4.Şf1 b5 5.F:b5 Af6 6.Af3 Vh6 7.d3 Ah5 8.Ah4 Vg5 9.Af5 c6 10.g4 Af6 11.Tg1 c:b5 12.h4 Vg6 13.h5 Vg5 14.Vf3 Ag8 15.F:f4 Vf6 16.Ac3 Fc5 17.Ad5 V:b2
Hər şeyi qurban vermək
Qaraların vəziri b2-ni alıb həm a1-dəki topu, həm də şahı hədələyir. Adi oyunçu burada topu xilas etməyə çalışardı. Anderssen isə tamam başqa yol seçir: o, materialı yox, vaxtı və fiqurların fəallığını düşünür.
18.Fd6!! — topu müdafiə etmək əvəzinə, fil qaraların vəzirinin geri qayıtma yolunu kəsir. 18...F:g1 19.e5! V:a1+ 20.Şe2 — ağlar artıq iki top itirib, amma qaraların fiqurları taxtanın küncündə “yatıb”, ağların fiqurları isə qara şahın ətrafındadır.
20...Aa6 21.A:g7+ Şd8 22.Vf6+!! A:f6
Final: 23.Fe7#
Ağlar vəzirini də verdi. Taxtada ağların yalnız iki atı, bir fili və piyadaları qalıb. Amma bu kifayətdir: 23.Fe7# — mat!
Bu partiyadan nə öyrənmək olar?
- Fəallıq materialdan önəmli ola bilər. Hücumda iştirak edən fiqur, küncdə dayanan vəzirdən güclüdür.
- İnkişaf. Qaraların vəziri erkən oyuna girib çox gediş etdi, digər fiqurlar isə öz yerində qaldı.
- Şahın təhlükəsizliyi. Mərkəzdə qalan şah ən kiçik fiqurların da hədəfinə çevrilir.
Bu partiyanı öz taxtanızda gediş-gediş qurmağı tövsiyə edirik: ekranda görmək bir şeydir, fiqurları əlinizlə hərəkət etdirəndə isə qurbanların gözəlliyi tamam başqa cür hiss olunur.
Qeyd: gedişlər Azərbaycan qısaltmaları ilə yazılıb — Ş (şah), V (vəzir), T (top), F (fil), A (at).
